شما را به ازدواج با زنانی که دورِکمرِ بزرگتری دارند سفارش می کنم

آیا ترجمه فارسی و سند روایت زیر دقیق و معتبر است؟

« عَلَیکمْ بِذَوَاتِ الْأَوْرَاک فَإِنَّهُنَّ أَنْجَبُ » (کلینی، الکافی ، ج۵ ، ص۳۳۴)

ترجمه: « شما را به ازدواج با زنانی که دورِکمرِ بزرگتری دارند سفارش می کنم زیرا نجیب تر هستند »

پاسخ:

۱ – روایت بالا گرچه در برخی از کتب حدیث آمده اما فقط یک سند دارد که آن نیز به اعتراف علامه مجلسی ، ضعیف است(۱). فردی که این روایت را نقل کرده « سهل بن زیاد » (ابوسعید الآدمی الرازی) است که علما درباره موثق بودن یا نبودن او اختلاف نظر دارند(۲) بنابراین نمی توان با قاطعیت گفت که این جمله « یک حدیث معتبر از معصومان (ع) » است. حتی اگر کاملا جعلی نباشد احتمال تحریف در برخی از واژه های آن وجود دارد.

۲ – حتی اگر فرض کنیم متن عربی این روایت دقیقا سخن معصوم (ع) باشد باز هم نمی توانیم با قاطعیت بگوییم ترجمه ای که برای آن بیان شده لزوماًصحیح است زیرا ممکن است کلمه عربی « اَنجَب » در اینجا معنای دیگری داشته باشد.درواقع در عربی قدیم کلمه های « نجیب » و « نجابت » با معنای فارسی آن تفاوت معنایی داشته است. « نجابت » در فارسی امروز فقط به معنای « اخلاق والا و احترام آمیزِ انسانی » است در حالی که در عربی قدیم به هرگونه « ویژگی ممتاز » – اعم از جنبه های جسمی ، روحی و اخلاقی گفته می شد و گاهی شامل « بنیه جسمی » ، « قدرت بدنی » و « اصالت نژادی » نیز می شد. به عنوان نمونه به اسب یا شتری که دارای امتیاز نژادی ، قدرت بدنی یا سرعت در دوندگی بود « نجیب » می گفتند(۳). همچنین اگر زنی « فرزندان گزیده وسرآمد » به دنیا می آورد به او « المُنجِبَة » و « المِنجاب » می گفتند(۴). بنابراین این احتمال وجود دارد که کلمه « أنجَب » دراین روایت به « توانایی بیشتر برای تولد فرزندانی که از نظر بنیه جسمی یا روحی سرآمد هستند» اشاره داشته باشد. آنچه این احتمال را تقویت می کند اینست که کلمه عربی « ذوات الأوراک » در این روایت می تواند به « بزرگی و قدرت استخوانهای لگن » اشاره داشته باشد که در موضوع  « سهولت زایمان » اهمیت دارد.

۳ – بسیاری از اقوام و ملت ها در گذشته بر این باور بودند که « بزرگ بودن دور کمر برای زنان » یک « ویژگی مثبت » است. این باور در اشعار و متون ادبی عربی قدیم نیز دیده می شود(۵). این احتمال قابل بررسی است که شاید روایت مورد بحث در واقع حدیث معصومان(ع) نبوده بلکه چکیده یک باور عمومی در آن روزگار بوده که بعدها برای تثبیت و تاکید بیشتر در قالب حدیثی با سند ضعیف به معصومین (ع) نسبت داده شده است.

۴ – از نظر قرآن ، « ایمان و پاکدامنی » مهمترین معیارها در ازدواج هستند(۶) در احادیث معتبر درباره معیارهای اصلی انتخاب همسر ، توضیح بیشتری بیان شده و بر « اخلاق نیکو » و « توانایی باروری » نیز تأکید شده است(۷).

سایر ویژگی های جسمی و مادی همچون « دوشیزگی » ، « زیبایی » و … نیز در برخی از روایات آمده(۸) اما در اولویت های بعدی قرار می گیرد و به شرایط فرد و جامعه بستگی دارد. در آیات و روایات سفارش شده که نباید « جایگاه اجتماعی » ، « ثروت » و « زیبایی همسر » به عنوان اولویت اول و معیار اصلی در نظر گرفته شود(۹).

 

پانوشت ها:

(۱)  مجلسی ، مرآة العقول ، ج۲۰ ، ص۲۶

(۲)  رجال الکشی ، ص۵۶۶ و رجال النجاشی ، ص۱۸۵ و فهرست الطوسی ، ص۲۲۸ و رجال الطوسی ، ص۳۸۷ و رجال ابن الغضائری ، ص۵۹ و ۶۷٫

(۳)  ابن منظور، لسان العرب، ج‏1، ص: ۷۴۸ و

(۴)  جوهری، الصحاح، ج‏1، ص: ۲۲۲ و ابن سیده ، المحکم و المحیط الأعظم، ج‏7، ص: ۴۶۶

(۵)  محمد بن ابی الخطاب قرشی ، جمهرة اشعار العرب ، ج۱ ، ص۶۳۲ و ابن طیفور ، بلاغات النساء ، ج۱ ، ص۹۱ و مجالس ثعلب ، ج۱ ، ص۱۰۶

(۶)  سوره بقره ، آیه ۲۲۱ و سوره ممتحنه ، آیه ۱۰ و سوره نساء آیه ۲۵

(۷)  کلینی ، الکافی ، ج۵  ، صص۳۲۴-۳۲۵ و شیخ طوسی، تهذیب ‏الأحکام ، ج۷ ، ص۴۰۰ ، شماره ۶

(۸)  کلینی ، الکافی ، ج۵  ، صص۳۲۴ ، شماره ۲۴ و شیخ طوسی، تهذیب ‏الأحکام ، ج۷ ، ص۴۰۰ ، شماره ۷

(۹)  سوره بقره ، آیه ۲۲۱ و شیخ طوسی، تهذیب ‏الأحکام ، ج۷ ، ص۳۹۹ ، شماره ۱ و ۵

کانال بررسی روایاتhttp://t.me/shenakhtehadis1396

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*